Missie in Uruzgan IX. Dutch Approach

Nederlandse militair filmt marteling in Afghanistan

Een Nederlandse militair filmt in oktober 2007 hoe Afghaanse soldaten gevangenen martelen. Het gebeurt tijdens ‘Spin Ghar’, een ISAF-operatie tegen de Taliban in Noord-Uruzgan onder Nederlands commando.

Defensie heeft de beelden gezien en bekijkt of er sprake is van Nederlandse betrokkenheid.. Volgens een woordvoerder van Defensie zijn de feiten en omstandigheden rond de filmopnamen nagetrokken. Ook is aan Nederlandse militairen die bij de operatie betrokken waren, gevraagd of zij de situatie herkennen of dat zij iets gezien hebben. Vooralsnog is daarvan geen sprake, aldus de woordvoerder.

Op de beelden is te zien hoe een gevangenen geblinddoekt, met handen en voeten bijeen gebonden, worden geschopt en geslagen.

Afghaanse militairen dreigen de gevangenen dood te schieten.

In de uitzending van KRO-Reporter stelt militair historicus Christ Klep:

,,Dit is fysiek mishandelen en bovendien, en dat is zeker zo erg volgens de Conventies van Genève, verbaal mishandelen en bedreigen met de dood.”

Britse militaire lopen door het beeld en grijpen niet in. Uit hun aanwezigheid op de opname, die enkele tientallen seconden duurt, leidt een woordvoerder van Defensie af dat het om de eerste fase van deze operatie ging. Toen trokken Afghaanse militairen samen op met Britse eenheden. De woordvoerder noemt het wel een ,,schokkend beeld” maar wijst erop dat een officier ingrijpt en de mishandeling dan stopt. Nederlanders zijn in Uruzgan jaren bezig geweest om Afghaanse militairen te trainen.

GroenLinks-Tweede Kamerlid Mariko Peters zou het ,,zeer schokkend” vinden als blijkt dat Nederlandse militairen er wel bij waren, de marteling filmden en niet ingrepen. Ze vindt dat Defensie de zaak tot op de bodem moet uitzoeken en wil een spoeddebat over de kwestie. Peters wijst erop dat Nederland een speciale verantwoordelijkheid had in Uruzgan om de mensenrechten te beschermen, juist ook die van gevangenen.

Volgens Defensie was Nederland verantwoordelijk voor mensen die gevangen zijn genomen door Nederlanders. Als Afghanen of militairen van andere ISAF-partners verdachten gevangennamen, kwamen zij in de detentiefaciliteiten en -regels van die landen terecht.

Volgens hoogleraar internationaal strafrecht en advocaat Geert-Jan Knoops is de Nederlandse commandant verantwoordelijk voor de militaire operatie, maar is het niet zo dat hij automatisch strafrechtelijk verantwoordelijk is.  “Er is geen bewijs dat de commandant iets geweten heeft van wat daar is gebeurd”, zei Knoops in een reactie vrijdag.”

De uitzending is hier te zien: