Documentaire | 6 februari 2018

De Hoofdenaffaire

We denken dat nepnieuws een nieuw fenomeen is maar het is van alle tijden. Dat blijkt uit ‘De Hoofdenaffaire’ van Medialogica (HUMAN/VPRO). KRO’s Brandpunt meldt in januari 1989 dat er in Nederland sprake is van handel in menselijke lichaamsdelen.

“Het klinkt gruwelijk maar er bestaat in Nederland handel in menselijke lichaamsdelen. Brandpunt heeft daarvan vorige week in Amsterdam de bewijzen gevonden. In een hotelkamer werden ons vijf menselijke hoofden aangeboden.” Het zijn 27 januari 1989, de openingszinnen van toenmalige presentator en eindredacteur Ton Verlind.

Hoofden, bestemd voor medisch wetenschappelijk onderzoek zouden onder meer gebruikt worden voor ‘bizarre seks’. Het wordt groot nieuws en er ontstaat de nodige ophef maar korte tijd later wordt de onthulling van Brandpunt bestempelt als nepnieuws.

“Door het onderzoek dat wij verricht hebben zijn we erachter gekomen dat de boel belazerd was”,  stelt Klaas Wilting in ‘De Hoofdenaffaire’. Hij was destijds politiewoordvoerder in Amsterdam.

“Desastreus. Voor Brandpunt en voor de KRO”, taxeert televisie directeur Gerard Hulshof in 1989.

“Het was geen nep- reportage”, houdt Ton Verlind in Medialogica vol.

Bracht Brandpunt nepnieuws of niet. Oordeel zelf over ‘De Hoofdenaffaire’, Medialogica reconstrueert de gebeurtenissen, onderzoekt de feiten en voegt er, bijna dertig jaar na dato, nieuwe aan toe.

In de media:

dinsdag 0602:

ND: De hoofdenaffaire ontleed

Broadcastmagazine: HUMAN duikt toch in Hoofdenaffaire Brandpunt

Villamedia: Hoofdenaffaire uit 1989 leidt tot nieuwe kopzorgen

woensdag 0702:

Volkskrant: Argos, waakhond der wakhonden, dook in nepnieuws avant la lettre

Parool: De man rook direct: dit zijn hoofden uit het Amsterdamse lab

NRC: