Pact van de stilte

‘Slavernij’ in Spaanse groenteteelt
Duurzaamheid Nederlandse supermarkten schiet tekort

In Zuidoost Spanje,werken duizenden illegalen in groentekassen. Ze wonen in krotten en worden onderbetaald. Nederland importeerde vorig jaar voor 450 miljoen euro groenten uit het gebied. Nederlandse supermarkten zijn op de hoogte en kunnen niet garanderen dat de Spaanse groenten die ze verkopen, duurzaam zijn geteeld. “Je kunt nu eenmaal niet bij elke teler in de kas een controleur van de supermarkt zetten”, zegt een woordvoerder van het Centraal Bureau Levensmiddelen, de brancheorganisatie van de supermarkten.

Nederlandse supermarkten beloven de consumenten naar duurzaamheid te streven. Daartoe hebben ze de zogenoemde BSCI- gedragscode ondertekend. In de code worden eisen gesteld aan arbeidsomstandigheden bij leveranciers zoals het betalen van het minimumloon. BSCI, de organisatie die de code heeft opgesteld en toeziet op de naleving er van, controleert niet in de Spaanse groentekassen. De in Brussel gevestigde organisatie beschouwt Spanje niet als een risicoland hoewel ze op de hoogte is van de situatie daar. Dit blijkt uit de documentaire ‘Pact van de stilte’ van het onderzoeksjournalistieke televisieprogramma KRO Reporter van zaterdag 26 maart (22.35 uur, Ned.2).

Uit de documentaire van KRO Reporter blijkt dat in de streek rond Almeria in Zuidoost Spanje, duizenden, vooral Afrikaanse immigranten wonen zonder papieren. Te zien is hoe ze in krotten leven tussen uit plastic opgetrokken groetenkassen, en door telers worden geëxploiteerd. Ze krijgen geen contracten maar worden op basis van willekeur aan het werk gezet voor bedragen die ver onder het minimumloon liggen. A. McQuade, voorzitter van Anti- Slavery Internatonal in London zegt op basis van de bevindingen van KRO Reporter: “Tweehonderd jaar geleden gebruikte men een zweep om slaven onder controle te houden, tegenwoordig is het de immigratiewet.”

BSCI (Business Social Compliance Initiative) uit Brussel, waar de Nederlandse supermarkten betalend lid van zijn, is op de hoogte van de misstanden in Zuidoost Spanje. Volgens BSCI directeur J. Eggert dringt zijn organisatie bij de Europese Commissie en de Spaanse regering al geruime tijd aan om tot een aanpak van de misstanden te komen. Tot nu toe zonder resultaat. De Nederlandse supermarkten zijn dus op de hoogte. Eggert zegt in Reporter dat hij hen heeft gewezen op de situatie: “We dringen bij onze leden aan om druk uit te oefenen op de Spaanse autoriteiten.”

De situatie rond Almeria bestaat al jaren. Het SOC, een lokale vakbond eist een rol op bij de controle op de arbeidsomstandigheden in de groentekassen. Volgens een woordvoerder staan politieke en economische belangen een efficiënte aanpak tot nu toe in de weg. “Als de supermarkten hun consumenten willen presenteren dat hun producten duurzaam zijn dan moeten ze zelf beginnen met het garanderen van eerlijke, stabiele prijzen aan de telers.”

J.Eggert van het BSCI uit Brussel bevestigt dat: “Niet iedereen pakt de problemen aan, niet iedereen wil dat. De prijzen spelen daarbij zeker een rol. Bedrijven willen voor een zo lage mogelijke prijs groenten verkopen.  En door deze situatie hebben ze natuurlijk lagere kosten dan wanneer ze het minimumloon betalen.”

Supermarktadviseur Gerard Rutte zegt in Reporter: “Als ik dit soort dingen zie dan moeten de directies van supermarkten heel goed gaan nadenken over de weerslag die het kan hebben op hun imago. Dan kun je duur zijn en je kunt zeggen dat je duurzaam bent maar als je dit soort producten in je schappen legt is het een grof schandaal en een enorme bedreiging voor je naam en je imago.”

Pact van de stilte is hier te zien: